Website gehackt, wat nu? De eerste 30 minuten

Je opent je website en ziet iets wat je nooit hebt gemaakt. Of je krijgt een mail van je hoster, een klant of Google. Je website is gehackt. Dat voelt als een inbraak, en dat is het eigenlijk ook. Het goede nieuws: bijna elke gehackte website is volledig te herstellen. Wat je in het eerste halfuur doet, maakt wel veel uit. Daarom dit stappenplan.

Stap 1: haal diep adem en verwijder nog niets

De eerste reactie is vaak: alles weg wat er vreemd uitziet. Doe dat niet. Bestanden, plugins en gebruikers die de hacker heeft toegevoegd, zijn sporen. Met die sporen kun je achterhalen hoe de aanvaller binnenkwam. Als je ze in paniek verwijdert, blijft het lek bestaan maar weet niemand meer waar het zit.

Ook je website verwijderen of je hostingpakket opzeggen is zelden een goed idee. Je raakt dan je content kwijt, en het probleem (bijvoorbeeld een gelekt wachtwoord) verhuist gewoon mee naar je nieuwe site.

Stap 2: verander de belangrijkste wachtwoorden

Verander, bij voorkeur vanaf een andere computer dan je normaal gebruikt, de wachtwoorden van:

  1. Je hostingaccount (het controlepaneel van je hostingbedrijf).
  2. Je e-mail, vooral het adres waarmee je wachtwoorden kunt resetten.
  3. FTP/SFTP-accounts en eventueel de database, als je weet hoe dat moet.
  4. Je domeinregistratie, als die ergens anders zit dan je hosting.

Gebruik voor elk account een nieuw, uniek wachtwoord en zet waar het kan tweestapsverificatie aan. Wachtwoorden van beheerders in je CMS zelf kunnen beter daarna worden vervangen, als het lek gevonden is. Anders kan een hacker die nog toegang heeft het nieuwe wachtwoord direct weer onderscheppen.

Stap 3: maak een back-up van de huidige situatie

Ja, ook van de gehackte versie. Die back-up is je vangnet als er bij het opschonen iets misgaat, en hij bevat de sporen die nodig zijn om de oorzaak te vinden. Bij de meeste hostingbedrijven kun je in het controlepaneel met één klik een back-up maken van bestanden en database. Bewaar die back-up op een andere plek dan je hosting.

Heb je oudere back-ups? Gooi ze niet weg, maar zet ze ook niet blind terug. De hack kan al weken in je site zitten, en dan zit hij ook in die back-ups.

Stap 4: bescherm je bezoekers als dat nodig is

Stuurt je site bezoekers door naar oplichterssites, of zit er mogelijk een skimmer op je betaalpagina? Dan is het verstandig je site tijdelijk af te schermen met een onderhoudspagina. Je hoster kan daarbij helpen. Bij een gehackte webshop met betaalgegevens is dit extra belangrijk. Daar kan ook een meldplicht gelden bij de Autoriteit Persoonsgegevens (Nederland) of de Gegevensbeschermingsautoriteit (België).

Stap 5: breng in kaart wat je ziet

Schrijf op wat je hebt gezien en wanneer. Maak screenshots van vreemde pagina’s, waarschuwingen of zoekresultaten. Noteer ook wat er de laatste tijd aan je site is veranderd: een nieuwe plugin, een nieuwe beheerder, een update die mislukte. Die informatie helpt enorm bij het vinden van de oorzaak, of je het nu zelf oplost of iemand inschakelt.

Twijfel je of je site echt gehackt is? Loop dan de signalen na in hoe weet je of je website gehackt is.

Stap 6: laat je hoster weten wat er speelt

Je hostingbedrijf heeft er belang bij dat het probleem wordt opgelost. Soms hebben ze zelf al iets gezien in hun logbestanden. Vraag of ze serverlogs kunnen delen en of andere sites op dezelfde server ook problemen hebben. Heeft je hoster je site al uitgeschakeld, vraag dan wat ze nodig hebben om hem weer aan te zetten.

Stap 7: opschonen én het lek dichten

Nu begint het eigenlijke herstel. Dat bestaat altijd uit drie delen:

  1. Opschonen: alle malware, backdoors, nep-gebruikers en spam verwijderen, ook in de database.
  2. Het lek vinden en dichten: bijvoorbeeld een verouderde plugin updaten of verwijderen, of een gelekt wachtwoord vervangen.
  3. Beveiligen en controleren: alle wachtwoorden en sleutels vervangen, beveiliging instellen en Google vragen om waarschuwingen te verwijderen.

De meeste mensen die het zelf proberen, doen alleen stap 1. Daarom komt de hack zo vaak binnen een paar dagen terug. Een site waar al backdoors in zitten, ziet er na een snelle schoonmaak goed uit, maar de hacker heeft nog steeds toegang.

Wat je beter níet kunt doen

  • Betalen aan iemand die “je site teruggeeft”. Soms krijg je mails van zogenaamde hackers of hulpverleners die geld vragen. Ga daar nooit op in.
  • Zomaar een beveiligingsplugin installeren en denken dat het klaar is. Een plugin kan helpen, maar vindt zelden alles.
  • Alleen het thema of de plugin verwijderen die je verdacht vindt. Zonder onderzoek weet je niet of dat het lek was.
  • Wachten tot het vanzelf overgaat. Dat gebeurt niet. Hoe langer een hack blijft zitten, hoe groter de schade aan je naam en je plek in Google. Zie ook “Deze site is mogelijk gehackt” in Google.

Zelf doen of hulp inschakelen?

Ben je technisch handig, heb je toegang tot je hosting en weet je hoe je bestanden met een schone versie van je CMS vergelijkt? Dan kun je een eind komen. Wil je zeker weten dat alles weg is en dat het lek dicht is, dan kun je het aan ons overlaten. Wij herstellen elke website (WordPress, webshops, Joomla, Drupal en maatwerk) voor een vaste prijs, en je krijgt je geld terug als het niet lukt.

Veelgestelde vragen

Moet ik mijn website offline halen?

Alleen als bezoekers direct gevaar lopen, bijvoorbeeld bij een doorverwijzing naar oplichterssites of een skimmer op je betaalpagina. Zet je site dan in onderhoudsmodus of vraag je hoster om hem tijdelijk af te schermen. Verwijder hem niet.

Moet ik aangifte doen?

Dat kan, en bij schade of diefstal van gegevens is het verstandig. In Nederland kan dat bij de politie, in België via de lokale politie of het CCB (Safeonweb). Voor het herstel van je site is aangifte niet nodig.

Kan ik het zelf oplossen?

Soms wel, als je technisch handig bent en weet waar je moet zoeken. Het lastige is niet het verwijderen van de zichtbare malware, maar het vinden van alle achterdeurtjes en het lek. Lukt dat niet, dan komt de hack terug.